Deze website gebruikt cookies. Ik ga akkoord met de privacy policy
OK
Filter
Milieu Sociaal Gezondheid Dierenwelzijn

Hoe werkt dat, zo'n tracé?

In een tracé volg je al scrollend de weg die een product aflegt, van de teelt tot afval. In de menubalk bovenaan klik je op de verschillende stadia in het tracé om meteen te springen naar het stadium waarin je interesse hebt. 

Linksboven staan de vier categorieën Milieu, Sociaal, Gezondheid en Dierenwelzijn. Je kunt de informatie filteren op die categorieën.

Tijdens het scrollen kom je de knop 'Laad meer info over ...'. Druk daarop om alle informatie binnen een stadium te laden.

Tussen de informatieblokjes kom je ook artikels tegen waarin onze journalisten dieper ingaan op een opmerkelijk aspect binnen het tracé van het product. 

Onderaan deze pagina kun je reacties plaatsen over de informatie die je hebt gelezen. Ook op de Community-pagina vind je mogelijkheden om je mening, aanvulling, of compliment te geven.

Veel plezier met dit tracé!

sluiten

Tracé van Aardappel

hoe werkt dit?
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn

Tracé van Aardappel

Intro

artikel

Van aardappelveld tot frietkot

Koen Vandepopuliere deed research voor het Tracé van Aardappel. Je leest hier alvast in het heel beknopt welke weg onze vertrouwde aardappel aflegt.

Koen Vandepopuliere

Biochemicus van opleiding en schrijft als journalist over voeding en duurzaamheid.

Teelt

Tekening van de Solanum tuberosum

De aardappelplant (Solanum tuberosum) behoort tot de nachtschadefamilie, de Solanaceae. Net zoals de tomaat en de aubergine. 

Stokoude familie

De nachtschadefamilie tierde al welig toen Zuid-Amerika, Australië en Antarctica nog aan elkaar vasthingen – in een supercontinent dat geologen Gondwanaland noemen. Dat continent bestond tussen grofweg 510 en 150 miljoen jaar geleden. Omdat Physalis, het geslacht waartoe de typisch Latijns-Amerikaanse tomatillo behoort, deel uitmaakt van de uitlopers van de evolutionaire stamboom van de nachtschade, betekent dit dat de familie van aardappel en tomaat nog veel ouder is dan 52 miljoen jaar.

Voorouders van de aardappel en tomaat ontstonden meer dan 50 miljoen jaar geleden in de buurt van Antartica.

Terwijl de aardappelplant uitgroeit, vormen zich ondergronds tot wel twintig knollen. Hoeveel knollen werkelijk volgroeid raken, hangt af van de vochtigheidsgraad en de nutriënten in de bodem.

Van knol tot plant

De aardappel vormt stengelknollen. Dat zijn verdikkingen van ondergrondse stengels. De zogenaamde ogen op de aardappelen zijn in feite knopaanzetten, waaruit zich in het volgende jaar een nieuwe plant met knollen kan ontwikkelen.

Aan het eind van het groeiseizoen sterven bladeren en stengel af. De knollen komen dan los. Elk ervan heeft tot tien ogen. Wanneer de groeiomstandigheden beter worden na de winter, groeien daar scheuten uit, die een nieuwe aardappelplant vormen.

Laad nog meer info over Teelt

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Teelt.

Verwerking

Aardappelen worden niet allemaal ineens na de oogst verwerkt of geconsumeerd. Daarom wordt het overgrote deel van de aardappelproductie in België, zo'n 70 procent, bewaard in loodsen. De bewaarperiode duurt tot eind juni, of loopt voor sommige partijen zelfs door tot juli.

Net gefrituurde chips wordt gekruid in een fabriek.

Er bestaan onnoemelijk veel aardappelbereidingen. Voorbeelden zijn diepgevroren frieten, kroketten, gekruide kwartjes (wedges), rösti's, stoemp (stamppot), aardappelbloem, gnocchi, aardappelsoep, aardappelsalade, gemarineerde aardappelen en gedehydrateerde aardappelvlokken voor bijvoorbeeld puree. Zelfs alcoholische dranken kunnen ermee worden gemaakt, zoals akvavit en wodka. Of wat dacht je van aardappelbrood? Want jazeker, ook dat bestaat. 

Kisten met pootaardappelen staan klaar om de grond in te gaan in Hemley, in het zuidoosten van Engeland.

Aardappels uit HAFPAL? Hamburg, Frankfurt, Parijs en Londen

Van alle aardappelen die in de EU worden verwerkt, is meer dan 90 procent geteeld in Noordwest-Europa, meer bepaald in het HAFPAL-gebied. HAFPAL is een acroniem voor Hamburg, Frankfurt, Parijs en Londen. Het is Europa's aardappelgebied bij uitstek. Daar vinden we België, Nederland, Noord-Frankrijk, Noordwest-Duitsland en Zuidoost-Engeland. De aanwezigheid van geschikte bodems en een geschikt klimaat verklaren voor een groot deel het succes van de aardappelteelt in deze regio.

Een fabrieksmedewerker spuit water op de aardappelen in frietvorm. Daarna worden ze ingevroren.

In 2014 produceerde de EU voor tien miljard euro aan aardappelbereidingen. Dat is 1,2 procent van de totale omzet van de hele Europese voedings- en drankindustrie. 44 procent van die tien miljard euro kwam van diepvriesfrieten en 38,8 procent van chips.

Laad nog meer info over Verwerking

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Verwerking.

Transport

DBV-Ackerbautagung 2013
Milieu

In het aardappelrijke HAFPAL-gebied (begrensd door Hamburg, Frankfurt, Parijs, Londen) kopen de meeste bedrijven hun aardappelen bij boeren die zich gemiddeld 100 à 150 kilometer van de fabriek bevinden. Ter vergelijking: de afstand Brussel-Amsterdam bedraagt 174 km in vogelvlucht.

Een heftruck zet houten kratten met aardappelen in een vrachtwagen. Engeland.
Milieu

Vervoer van water

Dat de bedrijven liever geen grote afstanden afleggen, heeft een goede reden. Wie aardappelen vervoert, transporteert eigenlijk voor 80 procent water, dat bij de verwerking voor een deel verdwijnt. Zo verdampt er bijvoorbeeld heel wat water uit de frieten bij het bakken ervan. Het is dus beter voor het milieu – én de portemonnee – om het verwerkte product te transporteren dan de aardappel zelf

Milieu

Aardappelen met stootplekken kunnen soms niet worden gebruikt in het eindproduct. Dat is dan voedselverlies, wat vanuit milieustandpunt en financieel oogpunt nefast is. En als een aardappel met stootplekken wel nog net bruikbaar blijkt, riskeert hij de kwaliteit van het eindproduct te doen dalen.

Credit: ZIBO Valmat
Milieu

Valbrekers en valmatten

Om stootplekken te voorkomen, worden bijvoorbeeld lange ritten vermeden. Ook moet het transportmateriaal stootplekken helpen voorkomen, onder meer door rubberen valbrekers of valmatten. Die zijn voorzien in rooimachines. En ook in vrachtwagens, die het leeuwendeel van de aardappelen transporteren.

Milieu

Verplaatsing in biostijl

Wie biologische producten wil transporteren, moet enkele regels
respecteren. De wetgever eist vooral dat de transporteur ervoor zorgt
dat gangbare en biologische producten strikt gescheiden blijven.

Consumptie

Volgens de voedselconsumptiepeiling 2014-2015 eet 18,2 procent van de Belgen (3-64 jaar) dagelijks aardappelen. Bijna 1 op de 5 Belgen. 

Elke dag aardappelen

De oudste leeftijdsgroep (40-64 jaar) eet beduidend vaker (25,8 procent) elke dag aardappelen dan de andere leeftijdsgroepen.

Hoe hoger opgeleid, hoe minder aardappelen

Er blijkt ook een verschil wat opleiding betreft. Het aandeel mensen dat aardappelen op een dagelijkse basis consumeert, neemt af met toenemend opleidingsniveau. Mensen zonder diploma hoger onderwijs (25,6 procent) eten vaker dagelijks aardappelen dan mensen met een diploma hoger onderwijs van het korte (13,6 procent) of het lange type (12,2 procent).

Aardappelautomaat Raf Patat in Geel.
Milieu

Korte keten

In de zogenaamde korte keten verkoopt de producent rechtstreeks, of in een samenwerkingsverband, aan de consument. Die korte keten blijkt heel populair in het geval van de aardappel. Het is het voedingsproduct waarbij de rechtstreekse aankoop bij de boer het hoogste marktaandeel haalt: 13 procent. Zeven op de honderd Belgische gezinnen kochten vorig jaar verse aardappelen op de hoeve. Steeds vaker gebeurt dit via aardappelautomaten.

Groete en fruit op een boerenmarkt komt rechtstreeks van de boer.
Milieu

Voordelen van korte keten

Aan de korte keten worden zowel milieuvoordelen als sociale en economische voordelen toegeschreven. Ze zou dus duurzamer zijn. 

In het geval van het milieu: als de boer rechtstreeks verkoopt aan de consument, hoeven de aardappelen geen omweg te maken via fabrieken en supermarkten. Dat levert minder voedselkilometers op. Er wordt in de korte keten ook minder vaak met meegeleverde verpakkingen gewerkt. En er is minder energieverbruik, denk bijvoorbeeld aan koeling om producten te bewaren of te verpakken.

Op de website Recht van bij de boer vind je verkooppunten van boeren die hun producten aanbieden via korte keten.

Laad nog meer info over Consumptie

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Consumptie.

Afval

Milieu

Verse aardappelen worden vaak verkocht in netzakjes of papieren zakjes. Verwerkte aardappelen, zoals diepvriesfrieten, zitten gewoonlijk in plastic zakken. Ze komen bij het restafval terecht.

Schillen van aardappelen, groente en fruit kunnen bij het gft-afval of in de compostemmer.
Milieu

Composteren

Aardappelschillen zijn composteerbaar. Ze horen thuis bij het groente-, fruit en tuinafval.

Een eekhoorn vond een volledige fastfoodmaaltijd in een vuilnisbak.
Milieu

Voedselverlies

In het Verenigd Koninkrijk toonde onderzoek aan dat aardappelen horen bij de voedingsmiddelen die te vaak onnodig worden verspild. Consumenten gooien daar 105.000 ton aardappelen weg per jaar, vermoedelijk omdat ze te veel bereiden. De situatie in de Benelux zal, wat dat betreft, allicht niet fors verschillen.

artikel

Milieu

Waarom we maar de helft van onze aardappelen opeten

Iets meer dan de helft van alle geteelde aardappelen redt het van veld tot vork. De rest gaat verloren op verschillende plekken langs de keten. Het maakt van de aardappel een van de meest verspilde gewassen. Waar in de aardappelketen gaat het precies mis? En hoe kunnen we de verspilling tegengaan?

Merel Deelder

Journalist - Gespecialiseerd in het ethisch perspectief van milieu, voeding en veeteelt.
Milieu

CO2-tracé

Carbon Trust, een bedrijf opgericht door de Britse overheid, analyseerde de koolstofvoetafdruk van chips. Het kwam aan 75 gram CO2-equivalenten per kilo. Als we ervan uitgaan dat een auto gemiddeld 255 gram CO2 per kilometer uitstoot, is de koolstofvoetafdruk van een zakje chips van 200 gram (15 gram) gelijk aan die van een autorit van 59 meter. Wie elke week zo'n zakje eet, komt in een jaar aan een koolstofvoetafdruk die gelijk is aan die van een autorit van drie kilometer.

Bij die analyse is ook onderzocht voor welk aandeel broeikasgassen elke stap in het tracé van chips verantwoordelijk is. 44 procent van de uitstoot komt vrij bij de teelt, 30 procent bij de verwerking, 15 procent bij verpakken, 9 procent bij transport en 2 procent in de afvalfase.

Comments

Draag bij en deel hier je kennis & ervaring. Of stel een vraag.

Bronvermeldingen