Deze website gebruikt cookies. Ik ga akkoord met de privacy policy
OK
Filter
Milieu Sociaal Gezondheid Dierenwelzijn toon alles

Hoe werkt dat, zo'n tracé?

In een tracé volg je al scrollend de weg die een product aflegt, van de teelt tot afval. In de menubalk bovenaan klik je op de verschillende stadia in het tracé om meteen te springen naar het stadium waarin je interesse hebt. 

Linksboven staan de vier categorieën Milieu, Sociaal, Gezondheid en Dierenwelzijn. Je kunt de informatie filteren op die categorieën.

Tijdens het scrollen kom je de knop 'Laad meer info over ...'. Druk daarop om alle informatie binnen een stadium te laden.

Tussen de informatieblokjes kom je ook artikels tegen waarin onze journalisten dieper ingaan op een opmerkelijk aspect binnen het tracé van het product. 

Onderaan deze pagina kun je reacties plaatsen over de informatie die je hebt gelezen. Ook op de Community-pagina vind je mogelijkheden om je mening, aanvulling, of compliment te geven.

Veel plezier met dit tracé!

sluiten

Tracé van Zalm

hoe werkt dit?
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn

Tracé van Zalm

filter: Gezondheid

Intro

Teelt

Gezondheid

Pretty in pink

Wilde zalm krijgt zijn roze kleur door de kreeftachtigen die hij eet. Die bevatten kleurstoffen: de carotenoïden astaxanthine en canthaxanthine. Die komen niet voor in het voedsel dat de vissen krijgen in de zalmkwekerijen. Omdat de zalm die bouwstoffen nodig heeft en niemand witte zalm op zijn bord wil, voegt de kweker synthetische astaxanthine en canthaxanthine aan het voer van de zalm toe. Dat is niet ongezond: de synthetische moleculen zijn exacte kopieën van hun natuurlijke tegenhangers.

Een zalm wordt ingeënt.
Gezondheid

Naar minder antibiotica

De jongste jaren gebruikt de Noorse aquacultuur bijna geen antibiotica meer. Tussen 1987 en 2013 daalde het gebruik met 99 procent. Dit jaar gebruikten kwekers gemiddeld 0,17 gram per ton zalm.

In Chili steeg het antibioticagebruik dan weer naar een recordhoogte: 660 gram per ton zalm. Zalmkwekers in Chili gebruikten in 2014 25 procent meer antibiotica dan het vorige jaar. De reden was een uitbraak van zalmrickettsia, een bacterie die dodelijk kan zijn.

Antibiotica kan de consument bereiken als er resten achterblijven in de gekweekte zalm. Ook wilde vissen die in de buurt van een zalmkwekerij leven en opgevist worden voor de consumptie kunnen worden blootgesteld aan een restfractie van de antibiotica. Overmatig gebruik kan leiden tot het ontstaan van antibioticaresistente bacteriën. Bovendien is het schadelijk voor het plankton dat in zee leeft. 

Om te voorkomen dat antibioticaresten achterblijven in zalm, zijn er regels opgesteld voor het aanhouden van zogenaamde ‘withdrawal’ perioden: indien er antibiotica zijn toegediend, mag de zalm pas worden geoogst nadat uit testen is gebleken dat er geen resten meer zijn achtergebleven in de zalm.

Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) controleert ingevoerde levensmiddelen in België op de aanwezigheid van antibiotica en pesticiden. In 2015 vonden ze geen enkel staal van gekweekte zalm dat niet aan de normen voldeed.

Voor werknemers van de zalmkwekerij kan het gevaarlijk zijn om met grote hoeveelheden antibiotica te werken, omdat ze die kunnen inademen als stof-aerosolen met daarop resten antibiotica. Die aerosolen kunnen gecreëerd worden tijdens het voederen van de vissen, afhankelijk van de methoden die de kwekerij hanteert. In kwekerijen waar het voer via buizen naar de kooi gepompt wordt, komen de werknemers er nauwelijks mee in contact.Inademen, inslikken of contact met de huid kunnen het normale evenwicht van microbiota verstoren of die aanvullen met antibioticaresistente bacteriën.

Het Noorse succesverhaal steunt op frequente controles en kwekerijen die hun vissen vaccineren en strengere hygiënenormen hanteren. Profylactisch gebruik van antibiotica is verboden, de kweker mag het enkel toedienen op voorschrift en onder toezicht van de dierenarts. Het helpt ook om de kwekerij op een geschiktere plek te bouwen, waar voldoende doorstroom van water plaatsvindt. De aquacultuur gebruikt ook steeds meer probiotica om de ziekte- en stressbestendigheid van de vissen te verhogen.

Verwerking

Zalm wordt gepekeld in een Schotse zalmrokerij.
Gezondheid

Zout

Er zijn geen wettelijke beperkingen op de hoeveelheid zout die vlees of vis bevat. Bij gerookte zalm is dat gemiddeld 3,3 gram per portie van honderd gram. De Richtlijnen Goede Voeding van de Nederlandse Gezondheidsraad bevelen maximum 6 gram zout per dag aan. De WHO gaf in 2013 het advies dat maximaal 5 gram zout per dag nog beter zou zijn. De richtlijnen van de Belgische Hoge Gezondheidsraad geven dezelfde aanbeveling van 5 gram per dag.

Laboratoriumtest om te zien hoe de micro-organismen in de zalm zich gedragen. Credit: SBBL
Gezondheid

Listeria

De listeria-bacterie (Listeria monocytogenes) kan het rookproces overleven. Bij mensen met een sterk verminderde weerstand kan listeria ernstige ontstekingen en ziekten veroorzaken, waaronder bloedvergiftiging. Gelukkig komt listeria niet vaak voor in België. Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) schat dat gerookte zalm 0,2 tot 1,0 listeriosegevallen veroorzaakt per jaar.

Transport

Consumptie

Gezondheid

Voedingswaarden

Er bestaan verschillen tussen de voedingswaarden van de verschillende soorten zalm. Gekweekte Atlantische zalm bevat meer vet dan de Pacifische zalmsoorten, en daardoor ook meer omega 3-vetzuren, al is het verschil met rode of Sockeye zalm klein. Rode zalm bevat de grootste hoeveelheid vitamine D. 

De voedingswaardetabel hiernaast bevat gemiddelde hoeveelheden van de voedingsstoffen in verschillende zalmsoorten. De voedingswaarde van een individuele vis is afhankelijk van zijn leeftijd, het vangstgebied, het geslacht, het seizoen en wat hij eet.

Zalm, haring, sardines en makreel bevatten gezonde omega 3-vetzuren.
Gezondheid

Onverzadigde vetzuren

Twee meervoudig onverzadigde vetzuren, linolzuur (omega 6) en alfa-linoleenzuur (omega 3), kan ons lichaam zelf niet aanmaken. Toch heeft het lichaam ze nodig om goed te functioneren. We moeten ze dus uit ons voedsel halen.

Andere langketen omega 3-vetzuren, zoals EPA en DHA, kan het lichaam aanmaken vanuit alfa-linoleenzuur, maar dit gebeurt meestal in onvoldoende mate, waardoor inname van deze langketen omega 3-vetzuren via de voeding belangrijk is. De langketen omega 3-vetzuren  worden daarom ook wel semi-essentiële vetzuren genoemd.

Meervoudig onverzadigde vetten zitten in onze celmembranen, bedekken onze zenuwcellen en spelen een rol in onder andere de bloedstolling en de spierbewegingen. Zalm is rijk aan de langketen omega 3-vetzuren EPA en DHA, net als andere soorten vette vis, zoals makreel en sardines.

Gezondheid

Hoe gezond zijn omega 3-vetzuren?

Hoewel er een scala aan studies bestaat die aantonen dat omega 3-vetzuren helpen bij de preventie van hart- en vaatziekten, spreken sommige studies dat weer tegen. Dat is vooral te wijten aan verschillen in de manier waarop het onderzoek gevoerd werd, bijvoorbeeld het aantal proefpersonen dat deelnam. Bovendien is het ook belangrijk een onderscheid te maken tussen de rol van omega-3 vetzuren in primaire preventie (bij gezonde personen) en secundaire preventie (mensen die al last hebben van hart- en vaatziekten).

Op basis van een overzichtsstudie en een vergelijking tussen de richtlijnen van elf gezondheidsinstanties (onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie van de VN, de Europese Autoriteit van Voedselveiligheid en de Nederlandse gezondheidsraad), stelden wetenschappers richtlijnen op voor de inname van omega-3 (EPA en DHA). Voor de preventie van hart- en vaatziekten is een gemiddelde dosis van 500 milligram per dag optimaal. Patiënten die al last hebben van hart- en vaatziekten raden de gezondheidsinstanties een dagelijkse dosis van 1 gram EPA en DHA aan. Zo kunnen ze de kans op onder andere een hartinfarct en hartfalen verkleinen.

Naast de rol van omega-3 vetzuren in de preventie van hart- en vaatziekten, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat omega 3-vetzuren zouden kunnen helpen tegen prikkelbaredarmsyndroom, maar de resultaten zijn tegenstrijdig. Ook bij artritis zouden ze zwellingen, pijn en stijfheid kunnen verzachten. Een tekort aan het omega 3-vetzuur DHA tijdens de ontwikkeling kan zorgen voor een cognitieve achterstand en visuele beperkingen. DHA-supplementen hebben ook een positieve invloed op prematuur geboren kindjes.

Algen en wieren bevatten omega 3
Gezondheid

Minder vismeel en –olie, minder omega 3

Volgens een studie van dit jaar, is de hoeveelheid omega 3-vetzuren in gekweekte zalm de voorbije vijf jaar gehalveerd. Vijf jaar geleden bevatte een portie van 130 gram Atlantische zalm 3,5 gram omega 3, onze wekelijks aanbevolen portie. Vandaag levert een gelijkaardige portie slechts de helft.

Dat komt omdat de zalm niet zelf die omega 3-vetten aanmaakt, maar ze haalt uit haar voeder: andere zeedieren. Nu de kwekers steeds meer overschakelen op plantaardig voeder, krijgt de zalm minder omega 3 binnen. Een oplossing zou zijn om in het zalmvoeder micro-algen, transgene koolzaadgewassen of andere alternatieve voedselbronnen die omega 3-vetten bevatten, te verwerken. 

We kunnen ook zelf alternatieve bronnen van omega 3 aanboren en bijvoorbeeld leren koken met algen. Andere vette vissen met veel omega 3 zijn makreel, ansjovis en haring.

Zalm mag overigens nog altijd een voedingsmiddel ‘rijk aan omega 3’ genoemd worden. Daarvoor moet het minimaal 80 milligram EPA/DHA omega 3-vetzuren per 100 gram bevatten; zalm bevat nu tussen de 1000 en 2000 milligram per 100 gram, dus 12 tot 25 keer zoveel.

artikel

Gezondheid

Omega 3 of nie?

Dat zalm omega 3-vetzuren bevat ontdekten wetenschappers vorige eeuw. Niet minder dan een wondermiddel dat kanker voorkomt en zelfs depressies zou genezen, zo werd geroepen. Allemaal aan de omega 3, dus. Dat was althans de boodschap. En toen staken plots stemmen de kop op die beweerden dat het allemaal onzin was. Hoe zit dat nu? Is zalm zwemmend Prozac of niet meer dan een placebo-te-water?

Matthieu Van Steenkiste

Journalist - Schrijft over voeding, muziek en film.
Zalm is een bron van vitamine D
Gezondheid

Vitamine D

Zalm, net als andere soorten vette vis, is een van de weinige voedingsproducten die van nature rijk zijn aan vitamine D. Het lichaam kan zelf ook vitamine D aanmaken, als de huid vaak genoeg wordt blootgesteld aan zonlicht. In Noordelijke streken is er in de wintermaanden te weinig licht om vitamine D aan te maken. In België geldt dat voor de periode van oktober tot en met april, in Noordelijkere landen is die periode langer.

Vitamine D helpt het lichaam om calcium en fosfor te absorberen. Die hebben we nodig om botweefsel aan te maken. Studies toonden ook aan dat vitamine D onder andere de groei van kankercellen remt en ontstekingen onder controle houdt.

Gezondheid

Salmonella

Anders dan de naam doet vermoeden, komt salmonella zelden voor in zalm. Toch was er in 2012 een uitbraak van de salmonellabacterie in Nederland. De bacterie had zich op het verwerkingsbedrijf in een portie van een machine genesteld als gevolg van onvoldoende hygiëne en was zo op de gerookte zalm terechtgekomen. 1100 mensen raakten besmet en vier oudere patiënten overleefden het niet.

Proefmonsters in een laboratorium.
Gezondheid

Schadelijke stoffen

De dieren die het hoogst in de voedselketen staan, lijden soms het meest onder de schadelijke stoffen in de omgeving. Terwijl die stoffen in lage concentraties voorkomen in hun prooidieren, stapelen ze zich op in het roofdier. Dat heet bioaccumulatie en gebeurt ook in zalm. In het aquatisch milieu gaat het dan bijvoorbeeld over PCB’s, dioxines en zware metalen (bijvoorbeeld kwik).  

Doordat kwekers een deel van de visolie in het voeder vervangen hebben door plantaardige olie, zijn de concentraties van PCB’s en dioxine fel gedaald sinds 1999. In dat jaar kon je best niet meer dan 370 gram zalm eten per week, vandaag is dat 3,5 kilogram. Daarnaast is het tegenwoordig ook mogelijk om schadelijke stoffen uit de visolie te verwijderen.

Volgens een rapport uit 2012 zitten er minder PCB’s en dioxine in gekweekte zalm dan in wilde. De concentraties zijn wel hoger in zalm uit de Baltische regio. Ook de toxische sporenelementen kwik, arseen, lood en cadmium bevinden zich onder de drempelwaarde.

Afval

Comments

Wij kijken uit naar jouw mening!