Filter
Milieu Sociaal Gezondheid Dierenwelzijn

Hoe werkt dat, zo'n tracé?

In een tracé volg je al scrollend naar beneden de weg die een product heeft afgelegd, van de teelt tot aan de afvalverwerking. In de menubalk bovenaan klik je op de verschillende stadia in het tracé van het product om meteen te springen naar het stadium waarin je geïnteresseerd bent. 

Linksboven staan de vier categorieën - milieu, sociaal, gezondheid en dierenwelzijn - waarover we informatie hebben verzameld. Elk informatieblokje is gekoppeld aan een van de vier categorieën.

Tijdens het scrollen kom je bij elk stadium de knop 'Laad meer info over ...'. Druk daarop om alle informatie binnen een stadium te laden.

Tussen de informatieblokjes kom je ook artikelen tegen waarin onze journalisten dieper ingaan op een opmerkelijk aspect binnen het tracé van het product. 

Onderaan deze pagina kun je reacties plaatsen over de informatie die je hebt gelezen. Ook achter de Draag bij-knop en bij CONTACT in de menubalk vind je mogelijkheden om je mening, aanvulling, commentaar of compliment te geven.

Veel plezier met dit tracé!

sluiten

Tracé van Chocolade

hoe werkt dit?
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn

Tracé van Chocolade

Intro

artikel

Van boon tot bonbon

Wat zijn de stappen die er genomen moeten worden voordat wij een chocoladereep in de supermarkt kunnen kopen? En wat gebeurt er met de wikkel van de reep die overblijft? Dat lees je in het kort in vijf stappen. 

Melissa Vanderheyden

Bioloog. Werkt als researcher en journalist voor Eos Tracé

2600 jaar oude chocoladedrank

De cacaoboom (Theobroma cacao) ontstond in Centraal- en Zuid-Amerika. Daar werd cacao voor het eerst gedronken ten tijde van de Olmec beschaving; de oudste resten van chocoladedrank zijn 2600 jaar oud. In de 17e eeuw namen de Spaanse veroveraars cacao mee naar Europa, waar chocoladedrankjes een groot succes werden.

Cacaobonen naar Afrika

Toen de Europeanen Afrika koloniseerden omstreeks 1880, namen ze cacaobonen mee. De cacaobomen groeiden uitstekend in het Afrikaanse klimaat en sinds het begin van de 20e eeuw produceert Afrika meer cacao dan Latijns-Amerika. Momenteel levert Afrika tot 75 procent van de cacao wereldwijd.

FAO 2014

De cacaogordel

Vandaag groeit de cacaoboom op 15 tot 20 breedtegraden van de evenaar, in de cacaogordel. Een gemiddelde dagtemperatuur tussen 21°C en 30°C is optimaal, met een vochtigheidsgraad van 70 tot 100 procent. De kaart hiernaast toont alle landen waar cacao geproduceerd wordt. De grootste cacaoproducerende landen zijn Ivoorkust (32 procent), Ghana (18 procent) en Indonesië (17 procent).

Teelt

Cacaoboom in bloei

De cacaoboom geeft vruchten vanaf het derde of vierde levensjaar. Hij bloeit voornamelijk tijdens twee piekperiodes per jaar, waarvan het moment afhangt van de regio waar hij groeit. Elke bloem bloeit één dag en slechts vijf procent van de witte of roze bloemen groeit uit tot een vrucht.

Voor de bestuiving is de boom afhankelijk van insecten. Voornamelijk muggen van het geslacht Forcipomyia vervullen die taak.

Het duurt vijf tot zes maanden tot de vrucht rijp is. Ze is dan vijftien tot dertig centimeter groot, heeft de vorm van rugbybal en bevat 35 à veertig paars-bruine zaden: de cacaobonen. Het harde omhulsel is twee tot drie centimeter dik. Onrijpe vruchten zijn groen, rood of paars, rijpe hebben een gele of oranje kleur. Als de cacaoboom goed verzorgd wordt, kan hij tot zestig jaar lang vruchten geven.

Oogsten van de vruchten

In het wild groeit de boom tot een lengte van vijftien meter, maar op de plantage wordt hij met snoeien in toom gehouden en bereikt hij doorgaans slechts een hoogte van vijf meter. Zo kunnen de vruchten zonder ladder worden geplukt, met een lange stok voorzien van een snoeimes. Eén persoon oogst ongeveer 650 vruchten per dag. Om een kilo chocolade te maken, heb je 800 gedroogde cacaobonen nodig.

Zaden verzamelen

Met een machete of een stok wordt de vrucht geopend, waarna de zaden en de pulp met de hand worden verwijderd. De zaden en de pulp worden verzameld in hopen, in tonnen of op roosters.

Laad nog meer info over Teelt

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Teelt.

Verwerking

Bonen worden geroosterd in een fabriek in Abidjan (Ivoorkust)

In de fabriek worden de bonen schoongemaakt en gedroogd, zodat er geen zand stof of steentjes tussen zitten. Om een gewenste en uniforme smaak te krijgen, worden de bonen van verschillende producenten gemengd. Vervolgens worden de bonen gebroken en geroosterd. Het roosteren duurt tien tot dertig minuten en gebeurt bij een temperatuur van maximaal 150°C. Hierbij wordt de dop gescheiden van de kern.

Cacaoboter is wit tot lichtgeel van kleur.

Malen en persen

Na het roosteren worden de cacaokernen vermalen. Het resultaat is een fijngemalen cacaomassa. Een deel daarvan wordt met een hydraulische pers gescheiden in cacaoboter (ongeveer 55 procent) en cacaokoek.

Cacaoboter bestaat volledig uit vetten en is wit tot lichtgeel van kleur. Ongeveer zestig procent van de vetzuren is verzadigd, 33 procent is enkelvoudig onverzadigd en drie procent is meervoudig onverzadigd. Afhankelijk van de perstijd en -druk, blijft er meer of minder vet achter in de koek. De koek wordt vervolgens gebroken en vermalen tot cacaopoeder. Vet cacaopoeder bevat twintig à 24 procent vet, mager cacaopoeder tussen de tien en twaalf procent.

Chocolade maken

De basisingrediënten voor chocolade zijn cacaomassa, cacaoboter, suiker, melkpoeder en sojalecithine (als emulgator). Chocolade bevat tien tot 99 procent cacao en twee tot 55 procent suiker. Pure chocolade bevat geen melkpoeder, witte chocolade doet het zonder cacaomassa. Hoe meer cacaomassa, hoe donkerder en bitterder de chocolade. De ingrediënten worden gemengd en tussen rollen gewalst voor een fijne structuur. Om de chocolademassa nog fijner te maken, wordt ze daarna gekneed. Door de wrijving warmt de chocolade op, meestal tot zo’n 50°C. De vloeibare chocolade wordt gekoeld tot 34°C en in kunststof of metalen vormen gegoten.

Sociaal

In 1912 vond Jean Neuhaus in Brussel de eerste praline uit. Zijn vader had een apotheek waar hij medicamenten verkocht die gehuld waren in chocolade, om ze lekkerder te maken. Dat bracht Jean op het idee een vulling te maken van room. Vandaag bestaat er een heel scala aan pralinevullingen. De basisvullingen zijn praliné, ganache, crème au beurre, room en fondant. Daarop kan gevarieerd worden door bijvoorbeeld alcohol, noten of fruit toe te voegen.

Laad nog meer info over Verwerking

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Verwerking.

Transport

Van de plantage naar de fabriek

Cacaobonen worden vervoerd in jutezakken of in bulk. Een volle zak weegt gewoonlijk zestig à 65 kilogram, soms loopt het gewicht op tot honderd kilogram. De bonen gaan per boot, vrachtwagen en/of trein naar de plaats waar ze tot chocolade verwerkt zullen worden.

Van de fabriek naar de winkel: de afgewerkte chocolade legt de weg tussen fabriek en consument af per vrachtwagen, trein, boot en/of vliegtuig. Tijdens het transport ligt de chocolade in een gekoelde of geïsoleerde ruimte, het smeltpunt ligt immers tussen 30°C en 34°C.

Bron: Trade Map
Sociaal

België is de tweede grootste chocolade-exporteur

Een top tien van de landen die chocolade exporteren ziet er helemaal anders uit dan de top tien van cacaoproducenten. Ons land bekleedt een eervolle tweede plaats.

Consumptie

Een Azteeks koppel drinkt xocolatl op hun trouwdag.
Sociaal

Voedsel van de goden

In het begin van de 16e eeuw leerden de Spaanse veroveraars in Mexico de drank ‘xocolatl’ kennen. De Azteken brouwden het drankje met gemalen cacaobonen, maïs en water, en kruidden het met chilipeper, vanille en piment. Ze geloofden dat de cacaoboom van goddelijke afkomst was en zagen xocolatl als een afrodisiacum. Daarom dronken ze het in grote hoeveelheden op trouwceremonies. De mens consumeert al cacaodrankjes sinds 200-600 V.C.

De wetenschappelijke naam van de cacaoplant verwijst naar die vermeende goddelijke afkomst. Linnaeus doopte de plant Theobroma cacao, voedsel (βρῶμα) van de goden (θεός).

Bron: ICCO, Quarterly Bulletin of Cocoa Statistics
Sociaal

Top 10 chocoladeconsumptie

De grafiek hiernaast toont de tien landen die in 2012 de meeste chocolade consumeerden.

Sociaal

Duurzaamheidslabels

Duurzaamheidslabels Ecocert en Fairtrade zijn fairtradelabels die je vaak op chocolade terugvindt. Voor chocolade die verkocht wordt met een Ecocert of Fairtrade label mag geen primair woud omgehakt zijn. De boeren die gecertificeerde cacao leveren, krijgen een gegarandeerde minimumprijs voor hun product en mogen niet aan dwang- of kinderarbeid doen. Bovenop de minimumprijs krijgen de producenten een fairtradepremie. Fairtrade wordt gecontroleerd door onafhankelijk controle-organisme Flo-cert. Bij Ecocert gebeurt de controle door Ecocert zelf. In België bedroeg het marktaandeel van fairtradechocolade in 2014 ongeveer 1 procent.

Sociaal

Milieulabels

UTZ en Rainforest Alliance zijn voornamelijk milieulabels. Gecertificeerde plantages mogen bepaalde soorten pesticiden niet gebruiken en er mogen geen primaire bossen omgehakt zijn. Ook verbieden deze labels dwang- en kinderarbeid. Ze ijveren voor een minimumloon, maar in tegenstelling tot de fairtradelabels krijgen de producenten geen minimumprijs voor hun producten en geen fairtradepremie. Het UTZ-label wordt gecontroleerd door een controleorgaan van UTZ zelf, Rainforest Alliance door vijf onafhankelijke controle-instanties.

Bron: Voedingswaardetabel.nl
Gezondheid

De voedingswaarden van chocolade

De voedingswaarde van chocolade kan variëren, afhankelijk van de manier waarop het geproduceerd is. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de gemiddelde voedingswaarde van witte chocolade, melkchocolade en twee soorten pure chocolade.

Laad nog meer info over Consumptie

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Consumptie.

Afval

Milieu

De plastic wikkels of aluminiumfolie waar chocolade in verpakt zit, kunnen niet gerecycleerd worden. Ze belanden bij het restafval en gaan naar de verbrandingsinstallatie.

Milieu

Restafval

In de verbrandingsinstallatie wordt het afval verbrand bij een temperatuur van 1000°C. In de naverbrandingskamer moeten de rookgassen minimaal twee seconden een temperatuur van 850°C halen om dioxines in dit stadium te vernietigen. Dat is een wettelijke verplichting. De gassen krijgen daarna nog extra behandelingen om de schadelijke stoffen eruit te verwijderen. Het gezuiverd rookgas gaat naar buiten via de schouw.

Daarna blijft er van 100 kilogram restafval nog 15,2 kilogram bodemas (as die overblijft in een verbrandingsinstallatie en op de bodem van de ketel achterblijft), 2,8 kilogram ijzerschroot, twee kilogram andere metalen, 4,5 kilogram rookgasresidu en vliegas over. Vliegas bestaat uit zeer fijne deeltjes, meestal kleiner dan 75 μm. Zoals de naam al zegt, vliegen die deeltjes makkelijk weg. Ze veroorzaken luchtvervuiling en moeten dus uit de lucht gefilterd worden. Rookgasresidu bestaat uit stoffen die bij de behandeling van de rookgassen uitgefilterd worden.

Het bodemas wordt, na controle, gebruikt voor wegenwerken, dijkversterking of het afdekken van storten. Het schroot gaat naar de staalindustrie. Rookgasresidu en vliegas worden – na bewerking – gestort op een klasse 1-stort (klasse 1: gevaarlijke afvalstoffen).

Bron: Ivago
Milieu

Werking verbrandingsinstallatie

De warmte die vrijkomt bij de verbranding, wordt gebruikt om elektriciteit op te wekken. Hoe de verbranding en energieopwekking precies in zijn werk gaan, zie je hier.

Milieu

Waarom mag aluminiumfolie niet in de blauwe zak? Verpakkingen uit aluminium (blikjes, bakjes, schaaltjes) zijn recycleerbaar. Ze worden gesmolten en gebruikt als grondstof voor bijvoorbeeld nieuwe verpakkingen of auto-onderdelen. Voor aluminiumfolie geldt dat niet. Dat is zo dun dat het verbrandt in de smeltovens. Bovendien bevat gebruikte aluminiumfolie vaak nog heel wat voedselresten die storend zijn in het recyclageproces. De productie van aluminium is heel vervuilend. Gebruik het dus met mate, zeker producten die niet recycleerbaar zijn. 

Milieu

Papier en karton

Chocolade zit ook vaak in een kartonnen doosje of een papieren wikkel. Die belanden, samen met bijvoorbeeld oude exemplaren van Eos magazine, bij het oud papier. Het recyclagecentrum sorteert het papier en karton volgens kwaliteit. Daarna wordt het met water vermengd en ontstaat er een grijze pulp. Lak, nietjes, vernis, lijm, plastic en touw drijven hierin rond en worden verwijderd. Voor de productie van bepaalde papiersoorten moet de pulp ook ontinkt en gebleekt worden. Uiteindelijk wordt de pulp geperst en gedroogd, en is hij klaar voor verdere verwerking. Het kan de basis zijn van kranten, kartonnen dozen, schriften en papieren zakdoekjes.

Laad nog meer info over Afval

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Afval.

Comments

Draag bij en deel hier je kennis & ervaring. Of stel een vraag.

Bronvermeldingen