Filter
Milieu Sociaal Gezondheid Dierenwelzijn

Hoe werkt dat, zo'n tracé?

In een tracé volg je al scrollend naar beneden de weg die een product heeft afgelegd, van de teelt tot aan de afvalverwerking. In de menubalk bovenaan klik je op de verschillende stadia in het tracé van het product om meteen te springen naar het stadium waarin je geïnteresseerd bent. 

Linksboven staan de vier categorieën - milieu, sociaal, gezondheid en dierenwelzijn - waarover we informatie hebben verzameld. Elk informatieblokje is gekoppeld aan een van de vier categorieën.

Tijdens het scrollen kom je bij elk stadium de knop 'Laad meer info over ...'. Druk daarop om alle informatie binnen een stadium te laden.

Tussen de informatieblokjes kom je ook artikelen tegen waarin onze journalisten dieper ingaan op een opmerkelijk aspect binnen het tracé van het product. 

Onderaan deze pagina kun je reacties plaatsen over de informatie die je hebt gelezen. Ook achter de Draag bij-knop en bij CONTACT in de menubalk vind je mogelijkheden om je mening, aanvulling, commentaar of compliment te geven.

Veel plezier met dit tracé!

sluiten

Tracé van Olijfolie

hoe werkt dit?
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn

Tracé van Olijfolie

Teelt

artikel

Van olijfgaard tot extra vierge

Van vrucht tot vloeibaar goud doorloopt de olijf verschillende stappen. De olijf groeit aan bomen die vele honderden jaren oud kunnen worden. De olijfboeren moeten wel eventjes geduld hebben wanneer ze nieuwe exemplaren planten want het duurt tot vijf jaar voordat hij zijn eerste vruchten werpt. Olijfbomen varen wel in een mediterraan klimaat wat verklaart waarom maar liefst 70 procent van de wereldwijde olijfoogst afkomstig is uit die regio.

Annick Wellens

Researcher en journalist
Olijfvelden in Andalusië, Zuid-Spanje
Milieu

Voordat er sprake is van olijfolie, moeten de olijven geteeld worden. Dat gebeurt meestal in heuvelachtige regio’s aan de Middellandse Zee zoals Portugal, Italië, Spanje, Griekenland, Frankrijk, Tunesië en Marokko. In Europa nemen olijfbomen een oppervlakte van zo’n 4,5 miljoen hectare in beslag. Meer dan de helft (62 procent) daarvan wordt in Spanje geoogst, gevolgd door Italië (20 procent), Griekenland (14 procent) en Portugal (4 procent). 

De verschillende teeltwijzen

Olijven worden traditioneel, intensief en hoog intensief geteeld.

Traditioneel

Ongeveer 45 procent van de wereldwijde olijventeelt gebeurt volgens de traditionele teeltmethode. Daarbij worden er zo’n 80 à 150 bomen per hectare geplant. Het resultaat is een opbrengst van 1.500 tot 3.000 kilogram olijven per hectare.

Intensief

Exact 40 procent van de wereldwijde productie is afkomstig van een intensief geteelde olijfgaard. Dat betekent dat er 180 tot 800 bomen per hectare staan. De opbrengst is hoger dan bij traditionele teelt namelijk: zo'n 2.500 kilogram per hectare, afhankelijk van de leeftijd van de boom. Hoe ouder de boom, hoe kleiner de opbrengst. Indien de boeren goed irrigeren stijgt de opbrengst tot 3.000 kilogram olijven per hectare.

Hoog intensief

De overige boeren, 15 procent,  telen hoog intensief. Bij hoog intensieve teelt staan er meer dan 800 bomen en stijgt het aantal bomen soms zelfs tot 2.500 per hectare. De opbrengst stijgt evenredig mee en kan, met behulp van voldoende irrigatie, tot 12.500 kilogram olijven per hectare oplopen.

Milieu

Waterschaarste

In Spanje overleeft 72% van de olijfboomgaarden alleen op regenwater, bij 12% bevloeit de boer zijn bomen. Omdat het water voor de bevloeiing afkomstig is van de rivieren of van het grondwater, kan irrigatie in droge gebieden de watervoorraad uitputten. Volgens een studie uit 2011 is de rol van bevloeiing in Spanje vrij beperkt. 

De watervoetafdruk is opgesplitst in drie delen: de groene voetafdruk, de blauwe en de grijze. De groene watervoetafdruk geeft de hoeveelheid regenwater weer. De blauwe staat voor het water dat de boer op zijn akkers sproeit, volgens de onderzoekers 6% van het totale waterverbruik voor de productie van Spaanse olijfolie. De grijze voetafdruk is het water dat nodig is om de afvalstoffen te zuiveren. Die besloeg 12% van het totale waterverbruik.

Oliijfbomen op een helling hebben meer last van erosie dan bomen die op vlak land groeien.
Milieu

Bodemerosie

De gronden waarop olijfboeren de bomen planten, zijn vaak gevoelig voor erosie. 

Erosie is een natuurlijk proces dat versneld kan worden door menselijke landbouwactiviteiten. Ondiepe gronden hebben een beperkte opslagcapaciteit voor water en dat kan bij hevige regenval voor ernstige problemen zorgen. De aarde kan dan immers met het regenwater mee langs de heuvels naar beneden stromen. Dat leidt tot modderoverlast, een vermindering van de bodemkwaliteit en zelfs vervuiling van zowel grondwater als nabijgelegen rivieren en meren. 

Door erosie van de toplaag en het bijkomende verlies van bodemkwaliteit moeten boeren extra meststoffen gebruiken om de bodemkwaliteit op peil te houden. Bovendien draagt fertilisatie of bemesting bij tot de vervuiling van grondwater.

In het Zuiden van Spanje staat 25 procent van de olijfbomen op heuvels met een hellingsgraad van meer dan 20 procent. 59 procent van de olijfbomen werd geplant op heuvels met een hellingsgraad tussen 5 en 20 procent. De overige 16 procent bevindt zich in regio’s zonder heuvels. Ze worstelen met minder problemen zoals watertekort en erosie.

Laad nog meer info over Teelt

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Teelt.

Verwerking

Olijfoogst met behulp van een machine.

Milieu

Afvalwater

Het afvalwater uit de olijfolieverwerkende industrie vormt een groot probleem.  Het afvalwater bevat ongeveer 15 à 20 procent anorganische elementen zoals kaliumfosfaat en polyfenolen die bij hoge concentraties het milieu kunnen aantasten. Vooral de fenolen vormen het grootste probleem. Vanwege hun antibacteriële werkingen, is het moeilijk om ze met de reguliere waterzuivering te verwijderen.

Vervuild water ziet bruin, heeft een zure geur en is niet langer volledig vloeibaar. 

Afvalwater van olijven verdampt waardoor vluchtige stoffen in de lucht terechtkomen. (Credit: cprac.org)
Milieu

Gevolgen van het afvalwater

Het afvalwater wordt soms in grote vijvers opgeslagen. Door de hitte verdampt het water en komen er vluchtige stoffen in de lucht terecht. Bovendien wordt het slib van zulke vijvers soms gebruikt voor andere landbouwactiviteiten zoals bemesting – vanwege de aanwezigheid van nutriënten. Op die manier komt het vervuilde water in de bodem terecht.

Olijfpitten worden als biobrandstof gebruikt om afvalwater te zuiveren. (Credit: world-impact.com)
Milieu

Vindingrijke oplossingen

Terwijl olijfpitten vroeger – als restproduct van het verwerkingsproces – naar een stortplaats werden gevoerd, helpen ze nu als biobrandstof bij het zuiveren van afvalwater. Enkele grote producenten verbranden de pitten en resten van de vrucht in grote branders. Olijfpitten leveren tenslotte meer energie dan hout bij verbranding. Een ketel dient als warmtebron bij een destillatieproces dat het afvalwater zuivert. Bovendien wordt de biobrandstof niet enkel gebruikt als energiebron bij het zuiveren van afvalwater, maar ook om andere processen (zoals centrifuges) van energie te voorzien.

Milieu

Nieuwe technieken

Bepaalde centrifuges verbruiken minder of zelfs geen water waardoor enkel olie en restanten van olijven overblijven na het scheidingsproces. Die techniek wordt meestal gebruikt bij een intensieve en hoog intensieve teelt.

Laad nog meer info over Verwerking

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Verwerking.

Transport

Een vrachtwagen met olijfolie vertrekt bij de fabriek in Spanje. (Credit: airesdejaen.com)
Milieu

Vervoer per vrachtwagen, vliegtuig of vrachtschip

De meeste olijfolies zijn afkomstig van Spanje, Italië en Griekenland. Ze worden voornamelijk met vrachtwagens naar België vervoerd. De vraag naar Mediterrane olijfolie stijgt echter ook in Japan, USA, Canada en Brazilië. Zulke afstanden worden wel per vliegtuig of per vrachtschip afgelegd. De druk van een vliegtuig op het milieu is groter dan die van een vrachtwagen.

Een fabrieksarbeider in Ronda (Spanje) zorgt dat er etiketten komen op de plastic flessen met olijfolie.
Sociaal

Export

Europa is de grootste leverancier van olijfolie. Ongeveer 66 procent van de olijfolie die wereldwijd geëxporteerd wordt, is afkomstig van Europa. De overige olijfolie komt uit Tunesië (18 procent), Turkije (4 procent), Argentinië (2,5 procent), Syrië (2 procent) en Marokko (2 procent). Andere landen zoals Chili, Libanon, Jordanië, Egypte en de Verenigde Staten zijn voor ongeveer 1 procent van de export verantwoordelijk.

Sociaal

Export en consumptie binnen Europa

Export Spanje produceert de meeste olijfolie, gevolgd door Italië en Griekenland. Spanje is dan ook verantwoordelijk voor 44 procent van de export, Italië staat met ongeveer 43 procent op de tweede plaats. Griekenland staat in voor 28 procent van de export.

Consumptie Natuurlijk zijn de Italianen de grootste consumenten van Europa. Zij zijn jaarlijks verantwoordelijk voor ongeveer 35 procent van de Europese consumptie aan olijfolie. De Spanjaarden (30 procent), Grieken (11 procent) en Fransen (6 procent) volgen.

Sociaal

Import en consumptie

België importeert bijna 1 procent van de Europese olijfolie. De Belgen zijn dan ook verantwoordelijk voor bijna 1 procent van de Europese olijfolie consumptie.

Consumptie

Gezondheid

Gezondheidsvoordelen van olijfolie

Sterolen
Plantaardige sterolen zoals die in olijfolie, kunnen het (slechte) LDL-cholesterolgehalte doen dalen. Ze voorkomen gedeeltelijk dat cholesterol wordt opgenomen en zorgen er net voor dat het slechte cholesterolgehalte dat via de ontlasting wordt uitgescheiden groter is.

Polyfenolen
Polyfenolen zijn natuurlijke antioxidanten. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat personen die de stof dagelijks consumeren, een verminderd risico hebben op kanker. Van de verschillende soorten olijfolie bevat extra vierge het hoogste gehalte aan polyfenol (4,2 mg per 100 g). Geraffineerde olijfolie telt er dan weer een pak minder (0,4 mg per 100 g).

Gezondheid

Gezondheidsclaim

Producenten van olijfolie beweren vaak dat de polyfenolen in de olie hartaandoeningen en kanker helpen voorkomen. Die claim mag evenwel enkel gebruikt worden wanneer de olie minimaal 5 milligram hydroxytrosol per 20 gram olijfolie bevat. In ieder ander geval mag er geen claim gemaakt worden dat olijfolie bijdraagt aan de normale bloedglucosewaarden.

Gezondheid

Onverzadigde vetten

Olijfolie bestaat voor ongeveer 70 procent uit enkelvoudige onverzadigde vetten en meervoudige onverzadigde vetten waaronder linolzuur. Linolzuur is een essentieel vetzuur dat niet door het menselijk lichaam zelf wordt aangemaakt en dus via voeding moet worden opgenomen. Een tekort zorgt voor stoornissen zoals huidafwijkingen en verminderde groei bij kinderen.

Gezondheid

Cholesterol

De mono-onverzadigde vetten waaruit olijfolie bestaat, hebben een gunstige invloed op het bloedcholesterolgehalte en beschermen ons tegen hart- en vaatziekten. Een mediterraan dieet waarbij dagelijks olijfolie wordt geconsumeerd in plaats van boter verlaagt het slechte cholesterolgehalte (LDL) met 10 tot 14 procent. De verzadigde vetten die overvloedig aanwezig zijn in boter doen net het omgekeerde omdat ze het bloedcholesterolgehalte doen stijgen.

artikel

Gezondheid

De vette waarheid - boter, olie of margarine?

Welk vet is goed voor je gezondheid? Olijf-, koolzaad of soja-olie? Het hippe kokosvet? Of toch maar een goede klont boter? Eos-redacteur Dieter De Cleene maakt je wegwijs in een glibberig doolhof.

Dieter De Cleene

Redacteur voor Eos - schrijft vooral over milieu, landbouw en voeding.
Laad nog meer info over Consumptie

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Consumptie.

Afval

Milieu

Zowel transparant als gekleurd glas kan naar een glasbak gebracht worden. Daar moeten de gekleurde van de transparante glazen gescheiden worden, waarna ze gerecycled kunnen worden. De recyclage van glasscherven en het hergebruik ervan zorgt voor een lager energieverbruik. Ze laten een lagere oventemperatuur toe en het hergebruik vermindert de uitstoot van verontreinigende stoffen.

Comments

Draag bij en deel hier je kennis & ervaring. Of stel een vraag.

Bronvermeldingen