Filter
Milieu Sociaal Gezondheid Dierenwelzijn

Hoe werkt dat, zo'n tracé?

In een tracé volg je al scrollend naar beneden de weg die een product heeft afgelegd, van de teelt tot aan de afvalverwerking. In de menubalk bovenaan klik je op de verschillende stadia in het tracé van het product om meteen te springen naar het stadium waarin je geïnteresseerd bent. 

Linksboven staan de vier categorieën - milieu, sociaal, gezondheid en dierenwelzijn - waarover we informatie hebben verzameld. Elk informatieblokje is gekoppeld aan een van de vier categorieën.

Tijdens het scrollen kom je bij elk stadium de knop 'Laad meer info over ...'. Druk daarop om alle informatie binnen een stadium te laden.

Tussen de informatieblokjes kom je ook artikelen tegen waarin onze journalisten dieper ingaan op een opmerkelijk aspect binnen het tracé van het product. 

Onderaan deze pagina kun je reacties plaatsen over de informatie die je hebt gelezen. Ook achter de Draag bij-knop en bij CONTACT in de menubalk vind je mogelijkheden om je mening, aanvulling, commentaar of compliment te geven.

Veel plezier met dit tracé!

sluiten

Tracé van Tomaat

hoe werkt dit?
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn

Tracé van Tomaat

Intro

artikel

De weg van 's werelds populairste groente in een notendop

Van alle groenten wordt de tomaat wereldwijd het meest gegeten. En ook in België lusten we er wel pap van, of beter gezegd, soep, sap, saus, snack of salade. Een gemiddelde Belg eet een ruime zes kilo tomaten per jaar, het equivalent van zestig verse tomaten. Dat we het hele jaar door tomaten kunnen eten hebben we te danken aan hardwerkende (gast)arbeiders in Italië en Spanje en hoogtechnologische verwarmde serres dichter bij huis. 

Koen Vandepopuliere

Biochemicus van opleiding en schrijft als journalist over voeding en duurzaamheid.

Teelt

Bright_red_tomato_and_cross_section02.jpeg
Naar tracé item

De tomaat is de vrucht van de tomatenplant (Solanum lycopersicum). Het is een vruchtgroente: een groente waarvan de vruchten worden gegeten.

belgaimage-95998097-full.jpg

Tal van gedaantes

Tomatenvariëteiten onderscheiden zich van elkaar in grootte, vorm, smaak en stevigheid. Zo zijn er grote vleestomaten, maar ook kleine kerstomaatjes. Ook zijn er pruimtomaten, die niet rond, maar langwerpig zijn.

Sommige tomaten worden in trossen geplukt en verkocht (trostomaten), andere zijn enkel los te verkrijgen. De meest bekende soorten zijn rood, maar er zijn er ook met een meer roze kleur (Sweet Pink), een eerder bruine kleur (Kumato, Tomarron) of zelfs een gele kleur (Summersun kerstomaatjes).

Naar tracé item
beslers-tomato.jpeg

Tomatl

Van oorsprong is de tomaat een meerjarige, (sub)tropische plant, die uit Latijns-Amerika stamt. De Azteken noemden de vruchten 'tomatl'. Later is ze door de Spanjaarden naar Europa gehaald en werd vervolgens uitgevoerd naar koelere landen, zoals het onze. Hier zou ze de koudere winters moeilijker doorstaan. Zo ontstond de gewoonte haar hier als eenjarige te kweken.

Naar tracé item
BELGAIMAGE-111850531.jpg
Naar tracé item

In de Benelux bestaat naar schatting 99 procent van het tomatenareaal uit hoogtechnologische serreteelt. Het gaat dan minstens over glazen kassen met buisverwarming en schermen, die dicht gaan als de zon te fel is. Maar vaak gaat de technologie nog verder. Zo wordt in veel van die serres het klimaat automatisch geregeld met computers, en rijden daar steeds meer zelfrijdende voertuigjes rond.

BELGAIMAGE-53952854.jpg

In open veld of bedekt met folie

Bij de hoge temperaturen en het vele licht van Zuid-Europa voelt de tomaat zich beter thuis dan in de koude Benelux. Tomatentelers doen er dan ook zelden aan hightech serreteelt. De teelt kan er gebeuren in open veld, zonder bedekking. Vooral industrietomaten worden zo geteeld. Tomaten die bestemd zijn voor de verse verkoop worden grotendeels bedekt geproduceerd. Dan zijn ze beter beschermd tegen invloeden van buitenaf (weer, ziektes, plagen) en zien ze er beter uit. Het bedekken gebeurt meestal met folie, soms ook met hard plastic.

Naar tracé item
Laad nog meer info over Teelt

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Teelt.

Verwerking

BELGAIMAGE-86711175.jpg
Naar tracé item
Tomaten liggen te drogen in de open lucht in Puglia, Italië.

Tomaten worden tot een ruim aantal producten verwerkt. Ze kunnen worden gedroogd. Daar bestaan droogtoestellen voor. In warme, droge regio’s is drogen in de zon een optie.

belgaimage-43810566-full.jpg
Verse tomaten worden in een fabriek verwerkt tot concentraat voor onder andere soepen, sauzen en ketchup.

Van tomaat tot concentraat

Tomaten zijn ook, met een machine, tot pulp te maken. Doorgaans worden dan de zaden en het vel van de tomaat verwijderd. Vaak wordt vervolgens water uit de pulp gehaald, bijvoorbeeld door verhitting, zodat het water eruit verdampt, of door te persen. Zo ontstaat een concentraat. Dat kan bijvoorbeeld pasta zijn, of puree, naargelang de hoeveelheid water die eruit is gehaald. Van het concentraat is ook ketchup te maken: dan worden er nog azijn, suiker en specerijen aan toegevoegd. Soep is er eveneens van te maken: dan zijn bijkomende ingrediënten bijvoorbeeld bloem, zout en suiker.

Naar tracé item

Deze video toont hoe zongedroogde tomaten gemaakt worden.

Naar tracé item

Als je wil weten hoe de alomtegenwoordige ketchup wordt gemaakt, bekijkt dan dit filmpje:

Naar tracé item

Tomaten kunnen natuurlijk ook ingeblikt worden.

Naar tracé item
Laad nog meer info over Verwerking

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Verwerking.

Transport

BELGAIMAGE-74896838.jpg

Naar de veilig en de koelcel

De in België geplukte tomaten worden verzameld op karretjes, rechtstreeks in de blauwe kisten van de veiling. Na controle, wegen en sorteren op grootte, gaan ze op een palet en vervolgens met de vrachtwagen richting veiling. Aangekomen op de veiling worden de tomaten opnieuw gecontroleerd, door een keurmeester, op aantallen en kwaliteit. Na de controle worden de tomaten door heftruckchauffeurs in een koelcel gezet, waar ze wachten op verkoop.

Naar tracé item
BELGAIMAGE-111455778.jpg
Naar tracé item

In Europa worden veel tomaten vervoerd per vrachtwagen. De maximumafstand die verse tomaten daarmee kunnen afleggen zonder te veel schade op te lopen, is 2.000 kilometer. Dat komt overeen met de afstand tussen Brussel en Kiev, de hoofdstad van Oekraïne.

SeaLand.png

Tomaten per boot

Verse tomaten leggen ook grotere afstanden af. Soms gaan ze zelfs vanuit Europa naar bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Ze worden erheen verscheept. De grote afstand wordt overbrugd dankzij technologie die onderweg temperatuur, vochtigheid en CO2-concentratie optimaal houdt. Zo blijft de kwaliteit van de tomaten tijdens het transport maximaal gehandhaafd.

Naar tracé item
BELGAIMAGE-32105968.jpg

Vervoer van tomatenconcentraat vergt minder CO2-uitstoot

Uiteraard brengt transport uitstoot van het broeikasgas CO2 met zich mee. Dat is een stuk minder voor de tomatenconcentraten die vanuit Zuid-Europa, en vooral Italië, naar Noord-Europa worden gereden of worden verscheept naar elders. Reden is dat zo'n concentraat veel minder water bevat dan verse tomaten; dat water moet dus niet worden vervoerd.

Naar tracé item
Milieu

Verwarmde serres belastender dan transport

Bij het transport van tomaten van Zuid- naar Noord-Europa wordt veel CO2 uitgestoten. Maar in het warme Zuiden zijn geen verwarmde serres nodig om ze te telen. De hoeveelheid CO2 die bij verwarming wordt uitgestoten, blijkt groter dan deze die vrijkomt bij het transport van Zuid-naar Noord-Europa.

Naar tracé item
Laad nog meer info over Transport

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Transport.

Consumptie

Groente nummer 1

De tomaat staat bovenaan de top 10 van verse groenten in België. Als we uitgaan van tomaten van 100 gram per stuk, dan komt dit neer op iets meer dan zestig verse tomaten per persoon, per jaar. De gemiddelde Belg eet dus om de zes dagen een tomaat. Maar als het om kerstomaten gaat, zullen er heel wat meer zijn, uiteraard.  

Naar tracé item
tiago-campany-35252.jpg

Opmars van de trostomaat

De losse tomaten maakten in 2000 nog driekwart uit van alle verkochte, verse tomaten. In 2015 was dat teruggelopen tot één derde. Reden is dat de trostomaten de plaats van de losse tomaten hebben ingenomen. Tussen 2000 en 2010 verdubbelden zij zelfs hun aandeel van 20 naar 40 procent. In 2015 was dat aandeel een klein beetje gekrompen, tot 36 procent.

Naar tracé item
benedict-wong-154994.jpg

De populaire kerstomaat

Een andere trend is die naar de specialere tomaat. Een voorbeeld daarvan zijn de kerstomaten. Die winnen de laatste jaren sterk aan populariteit. Ze haalden in 2015 17 procent van het totale volume verkochte tomaten. Van het totale bedrag besteed aan tomaten, namen ze 34 procent voor hun rekening: kerstomaten zijn namelijk fors duurder dan andere.

Naar tracé item
belgaimage-12369864-full.jpg
Naar tracé item

Als je rijpe tomaten bewaart in de koelkast bij 4 à 8 °C, dan zullen ze al binnen de drie tot vijf uur minder van een aantal belangrijke aromastoffen bevatten. Ze terug opwarmen, brengt ze maar gedeeltelijk terug. Bovendien worden tomaten bij zo'n lage temperaturen te slap en waterig, en bederven ze sneller. Kortom: je doet er goed aan de tomaten buiten de koelkast te bewaren. Te hoge temperaturen zijn ook niet goed. Als je de tomaat bij 18 °C bewaart, ben je na twee à drie dagen al de helft van de waardevolle stoffen in de tomaat kwijt. De ideale bewaartemperatuur is zo'n 15 °C.

Laad nog meer info over Consumptie

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Consumptie.

Afval

belgaimage-12199485-full.jpg
Milieu

Een derde van de tomaten wordt verspild

EPA (Environmental Protection Agency) is het milieuagentschap in de Verenigde Staten. Volgens EPA gooien gezinnen in de VS 31 procent van de verse tomaten weg. Dat komt neer op 21 tomaten per persoon, per jaar. En dat komt overeen met een bedrag van 2,3 miljard dollar (2,2 miljard euro) per jaar. 

Het EPA gebruikt de case van de tomaat om de gevolgen van voedselverspilling uit de doeken te doen. De totale kost van voedselverspilling in de VS komt neer op 166 miljard dollar (158 miljard euro) per jaar. Dat verspilde voedsel neemt 25 procent van alle zoetwater in beslag, en is genoeg om alle hongerigen wereldwijd van voldoende voedsel te voorzien.

Naar tracé item
belgaimage-41360680-full.jpg
Naar tracé item
Milieu

Wie verse tomaten of tomatenbereidingen koopt, doet er goed aan verpakkingen te vermijden, en als ze toch nodig zijn, zo vaak mogelijk te gaan voor grootverpakkingen. 

belgaimage-87401987-full.jpg
Milieu

Het nut van verpakkingen

Toch gaat deze regel niet in alle gevallen op, stellen organisaties als het Nederlandse Milieu Centraal en de Vlaamse kennisinstelling VITO. Ze oordelen dat consumenten verpakking van voeding té snel zinloos vinden. Verpakking heeft namelijk een functie: het voorkomen van bederf en beschadiging. De milieubelasting van het product is meestal groter dan dat van de verpakking; in die zin kan het toevoegen van een beetje extra verpakking (op voorwaarde dat die verspilling voorkomt) een goede zaak zijn voor het milieu, omdat het beetje meer verpakking gecompenseerd wordt door het voorkomen van voedselverlies. Elke gram voeding die niet meer verloren gaat, hoeft ook niet geproduceerd te worden.

Naar tracé item
BELGAIMAGE-83632124.jpg
Milieu

Portieverpakkingen

Een aantal maatschappelijke trends heeft invloed op het verpakkingsdebat. Gezinssamenstellingen veranderen, er zijn meer alleenstaanden en kleine gezinnen. Zij hebben baat bij kleinere porties. Ook hier kan de extra verpakking, bijvoorbeeld door te kiezen voor portieverpakking, tot minder voedselverlies en dus milieuwinst leiden.

Naar tracé item
BELGAIMAGE-52631778.jpg
Naar tracé item
Milieu

De totale milieubelasting van papier en plastic is vergelijkbaar. Dat heeft ermee te maken dat plastic lichter is, en er veel minder van nodig is. Voorwaarde is wel dat het plastic gescheiden wordt ingeleverd en niet bij het restafval belandt.

Laad nog meer info over Afval

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Afval.

Comments

Wij kijken uit naar jouw mening!

Bronvermeldingen