"Drink nog wat." Dat kan voor ouders tijdens een hittegolf een bekend refrein worden, vooral als een kind druk aan het spelen is en geen zin heeft om even te stoppen voor een glas water. Een onderzoeker geeft tips hoe je hen toch genoeg vocht geeft.
Voldoende vocht innemen wordt belangrijker naarmate de temperatuur stijgt, omdat hitte het vochtverlies vergroot, met name door zweten. Maar de vochtinname van een kind hoeft niet uitsluitend uit een beker of waterfles te komen – het water in voedsel telt ook mee.
Die bijdrage kan aanzienlijk zijn. Uit een analyse van Australische voedingsgegevens bleek dat het vocht in voedsel 29% van de totale waterinname bij kinderen en adolescenten voor zijn rekening nam. En uit onderzoek onder kinderen van vier tot tien jaar bleek dat degenen die meer fruit en groenten aten, doorgaans beter gehydrateerd waren.
Waterrijke voedingsmiddelen moeten een aanvulling vormen op de gebruikelijke dranken, in plaats van deze te vervangen. Maar als het een hele strijd lijkt om kinderen voldoende te laten drinken, kan voedsel een andere manier zijn om extra vocht aan hun dag toe te voegen.
Hier zijn vijf opties.
Veel fruit en groenten bestaan voor ongeveer 90% uit water. Daarom kunnen voedingsmiddelen zoals watermeloen, aardbeien, sinaasappels, perziken en meloen bijdragen aan de vochtinname.
Hiervoor bestaat specifiek bewijs bij kinderen. In een onderzoek onder 442 kinderen van vier tot tien jaar leverden vast fruit en groenten ongeveer 12% van hun totale waterinname. Kinderen die meer fruit en groenten aten, hadden ook betere hydratatiewaarden.
Het aanbieden van watermeloen, bessen of gesneden fruit bij warm weer biedt dus een extra bron van vocht naast de gebruikelijke drankjes.
Als het herhaaldelijk aanbieden van een drankje geen resultaat oplevert, kan het helpen om de manier waarop je het aanbiedt te veranderen.
Herbruikbare ijslollyvormpjes kun je vullen met melk, yoghurt, gepureerd fruit of verdund vruchtensap. Water dat via voedsel en andere vloeistoffen wordt geconsumeerd, draagt nog steeds bij aan de totale waterinname, dus een zelfgemaakt ijsje biedt een andere manier om vocht aan te vullen.
Door ze zelf te maken, heb je ook controle over de ingrediënten. Hoewel zelfgemaakte ijsjes niet automatisch gezonder zijn, kun je zelf kiezen wat er in elk ijsje gaat, waardoor het makkelijker is om suikerarmere varianten te maken en tegelijkertijd kinderen te betrekken bij het kiezen van de combinaties die ze graag zouden willen proberen.
Fruit is misschien de voor de hand liggende keuze als je aan sappig voedsel denkt, maar ook groenten kunnen bijdragen aan de waterinname.
Komkommer heeft een bijzonder hoog watergehalte, terwijl ook veel andere groenten een groot aandeel water bevatten. Belangrijker nog is dat onderzoek bij kinderen een direct verband heeft aangetoond tussen een grotere consumptie van fruit en groenten en een hogere waterinname en betere hydratatie.
Komkommer, tomaten of paprikareepjes kunnen op zichzelf worden geserveerd of samen met bekende gerechten zoals hummus of roomkaas. Ze zijn ook zeer geschikt voor lunchboxen en tussendoortjes wanneer niemand zin heeft om te koken of een grote warme maaltijd te eten.
Groenten en fruit zijn niet de enige voedingsmiddelen die voor extra vocht in het dieet kunnen zorgen. Melk en zuivelproducten dragen ook bij aan de totale inname van water en voedingsstoffen bij kinderen.
Bij Britse kinderen is de consumptie van yoghurt in verband gebracht met een hogere inname van voedingsstoffen zoals calcium, jodium en riboflavine. Het betrof een observationeel onderzoek, dus er kan niet worden aangetoond dat het eten van yoghurt deze verschillen veroorzaakte, maar het laat wel zien dat yoghurt past in een voedingsrijk dieet.
Yoghurt kan koud met fruit worden gegeten, tot een smoothie worden gemengd of tot een ijsje worden ingevroren. Melk kan ook direct bijdragen aan de vochtinname, en uit onderzoek waarin verschillende dranken werden vergeleken, is gebleken dat melk de vochtbalans kan ondersteunen.
Verrijkte zuivelvervangers zijn een andere optie, hoewel de voedingssamenstelling per product verschilt.
Je hoeft niet elk waterrijk voedingsmiddel apart te serveren. Een maaltijd in snackvorm kan meerdere daarvan combineren.
Een bord kan bijvoorbeeld meloen of bessen, reepjes komkommer en paprika, yoghurt, kaas, hummus en brood of crackers bevatten. Fruit, groenten en andere vochtrijke voedingsmiddelen kunnen samen een aanzienlijke bijdrage leveren aan de totale waterinname.
Het kan ook de moeite waard zijn om flexibel te zijn over wat het avondeten precies inhoudt tijdens uitzonderlijk warm weer.
Onlangs, tijdens een vakantie, vroeg mijn neefje om een kom ontbijtgranen als avondeten omdat hij geen zin had in iets anders. Ik vond dat een volkomen verstandige keuze. Het was lekker, vertrouwd, er zat melk in en – het belangrijkste – hij wilde het graag eten.
Zou ik elke avond ontbijtgranen als avondeten aanraden? Waarschijnlijk niet. Maar in het Verenigd Koninkrijk hebben we meestal niet elke avond te maken met hittegolven, hoewel de afgelopen zomers soms vastbesloten lijken om die stelling op de proef te stellen.
Voedingsmiddelen met een hoog watergehalte kunnen aanzienlijk bijdragen aan de totale waterinname van kinderen, maar studies wijzen uit dat verschillen in hoeveel mensen drinken nog steeds verantwoordelijk zijn voor het grootste deel van de variatie in de totale waterconsumptie. Fruit, yoghurt en ijsjes zijn dus nuttige aanvullingen in plaats van vervangingen voor gewone drankjes.
Ouders moeten mogelijke uitdroging ook serieus nemen. Uit een onderzoek naar uitdroging bij kinderen bleek dat geen enkel symptoom op zichzelf voldoende is om een betrouwbare diagnose te stellen; een combinatie van veranderingen in het uiterlijk, het gedrag en de vochtinname van een kind kan dus meer informatie opleveren dan het letten op één specifiek teken.
Het nuttige uitgangspunt is simpel: blijf drankjes aanbieden, maar onthoud dat hydratatie zowel op een bord als in een glas kan worden aangeboden.
Dit artikel is een vertalingvan The Conversation. De auteur is Rachel Woods (University of Nottingham, University of Lincoln).