Deze website gebruikt cookies. Ik ga akkoord met de privacy policy
OK
Filter
Milieu Sociaal Gezondheid Dierenwelzijn

Hoe werkt dat, zo'n tracé?

In een tracé volg je al scrollend de weg die een product aflegt, van de teelt tot afval. In de menubalk bovenaan klik je op de verschillende stadia in het tracé om meteen te springen naar het stadium waarin je interesse hebt. 

Linksboven staan de vier categorieën Milieu, Sociaal, Gezondheid en Dierenwelzijn. Je kunt de informatie filteren op die categorieën.

Tijdens het scrollen kom je de knop 'Laad meer info over ...'. Druk daarop om alle informatie binnen een stadium te laden.

Tussen de informatieblokjes kom je ook artikels tegen waarin onze journalisten dieper ingaan op een opmerkelijk aspect binnen het tracé van het product. 

Onderaan deze pagina kun je reacties plaatsen over de informatie die je hebt gelezen. Ook op de Community-pagina vind je mogelijkheden om je mening, aanvulling, of compliment te geven.

Veel plezier met dit tracé!

sluiten

Tracé van Varkensvlees

hoe werkt dit?
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn
Milieu
Sociaal
Gezondheid
Dierenwelzijn

Tracé van Varkensvlees

Intro

artikel

Van big tot bacon

Een vleesvarken komt ter wereld met negen tot dertien broers en zussen. Na de moedermelk volgt het vetmesten tot het varken zwaar genoeg weegt voor de slacht. Bij de verwerking tot vleesproducten gaat bijna niks van het varken verloren. Start het Tracé van Varkensvlees met deze superbeknopte samenvatting van de weg die varken aflegt tot je bord.  

Melissa Vanderheyden

Wetenschapsjournalist met een master in de evolutie- en gedragsbiologie.

Teelt

Een biggetje komt ter wereld op het vermeerderingsbedrijf. Het heeft gemiddeld negen tot dertien broers en zussen. Een zeug werpt twee tot drie keer per jaar en brengt ieder jaar dan ook ongeveer 25 biggen groot. Na de geboorte blijven de biggen twintig tot dertig dagen zogen bij de moeder. In een biologisch bedrijf krijgen de biggen minimaal veertig dagen moedermelk.

Dierenwelzijn

Een zeug werpt tegenwoordig gemiddeld veertien biggen. Een wild zwijn (Sus scrofa) houdt het op vier tot zeven. Het aantal biggen per worp werd opgedreven door selectief te kweken. Het probleem met zoveel biggen is dat het aantal tepels of spenen niet voldoende is toegenomen. Tien jaar geleden kreeg een zeug ongeveer tien biggen per worp en had ze twaalf spenen om hen te voeden. Vandaag werpt een zeug soms vijftien of zestien biggen, te veel voor een gemiddelde zeug met veertien spenen.

Dierenwelzijn

Meer biggen dan spenen

Vaak zijn er meer biggen dan spenen. Sommige varkenshouders lossen dat op door de eerste 24 uur de biggen beurtelings te laten zogen. Daarna kan een deel overgeplaatst worden naar een zeug met minder biggen. Het overplaatsen kan best gebeuren tussen de 24 en de 48 uur na de geboorte. Vroeger dan dat hebben niet alle biggen de kans gehad te zogen en de biestmelk van de moeder, met de nodige antistoffen, op te nemen. Omdat de tepelrangorde 24 tot 48 uur na de geboorte wordt vastgelegd, veroorzaakt het meer stress als de biggen later verplaatst worden. In het begin vechten de biggen om de beste tepels; de tepels vooraan geven iets meer melk dan die achteraan. Na een tijdje bestaat een vaste tepelrangorde, waarbij de sterkste biggen de beste tepels krijgen. Als de biggen daarna worden verplaatst, ontstaan er opnieuw conflicten over de rangorde.

Afmesten tot 115 kilogram

Na de moedermelkperiode verblijven de biggen verblijven ze nog zes tot zeven weken op het vermeerderingsbedrijf, maar ze worden verplaatst naar andere stallen waar ze vast voeder in plaats van melk krijgen. Het gewicht van de biggen neemt gemiddeld 360 gram per dag toe. Als de biggen tien weken oud zijn en ongeveer 22 kilogram wegen, verhuizen ze naar het vleesvarkensbedrijf. Vaak zijn varkenshouderijen een combinatie van een vermeerderings- en een vleesvarkensbedrijf, en verhuizen de biggen dus gewoon van afdeling. Daar worden ze afgemest tot ze zo’n 115 kilogram wegen. Dat duurt ongeveer vier maanden. Een vleesvarken leeft in totaal dus zes tot zeven maanden.

Een vleesvarkenbedrijf in Zonnebeke (West-Vlaanderen). Credit: Agro Vastgoed

Een doorsnee bedrijf heeft gemiddeld 219 zeugen, 961 biggen en 1950 vleesvarkens. De meeste bedrijven hebben geen grond om gewassen op te verbouwen en verkopen jaarlijks pakweg 5.000 vleesvarkens.

Laad nog meer info over Teelt

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Teelt.

Transport

Als de varkens klaar zijn voor de slacht, gaan ze met de vrachtwagen naar de slachterij. 

Milieu

Impact van het vervoer

Ongeveer vier procent van de milieu-impact is te wijten aan het transport van het vleesvarken van het landbouwbedrijf tot aan het slachthuis.

Dierenwelzijn

Varkens onderweg

Transport is voor varkens stresserend. Voor sommige is de rit naar het slachthuis de eerste keer dat ze in een vrachtwagen komen, andere kwamen zelfs nooit eerder buiten. Het transport gebeurt meestal met vrachtwagens. 

De Europese Unie schrijft voor dat ‘Alle varkens gelijktijdig moeten kunnen gaan liggen en in hun natuurlijke houding kunnen staan. Om aan deze minimumeisen te voldoen mag de beladingsdichtheid voor varkens van ongeveer honderd kilogram tijdens het vervoer niet hoger zijn dan 235 kg/m2.’ 

De minimumruimte die varkens krijgen kan worden vergroot onder invloed van het ras, de grootte en fysieke conditie van de varkens en afhankelijk van weersomstandigheden en transporttijd.

Dierenwelzijn

Varkens mogen maximaal acht of 24 uur vervoerd worden, afhankelijk van het soort voertuig. Transport mag pas langer duren dan acht uur als er voldaan is aan een aantal voorschriften. De vrachtwagen moet bijvoorbeeld een goed ventilatiesysteem hebben, zodat de temperatuur steeds tussen 5 en 30°C blijft. Ook moet er te allen tijde eten en drinken aanwezig zijn.

Verwerking

Het slachthuis

Als de varkens na vervoer aankomen in de slachterij, gaan ze eerst naar een wachtruimte, waar ze bekomen van het transport. De dierenarts voert een gezondheidscheck uit. Voor het slachten worden ze verdoofd met een elektrische schok op het hoofd of met CO2. De varkens worden aan een rail gehangen en in de halsslagader gestoken met een mes en/of een holle naald, zodat ze leegbloeden. Na ongeveer vijf minuten zijn ze doodgebloed.

Ontharen

De varkenskarkassen gaan door een stoomtunnel of een bad met water van ongeveer 60°C. Zo komt het haar los en is het makkelijk te verwijderen door de borstels van de onthaarmachine. Om de overgebleven haren weg te halen, worden de karkassen automatisch of handmatig geschroeid met een vlam.

Buik opengesneden

Na het schroeien komen de karkassen in de reine zone van het slachthuis. De buik wordt opengesneden en de ingewanden en voortplantingsorganen worden van het karkas verwijderd.

De slachtlijn

Lichaam en organen blijven zij aan zij op de slachtlijn, om samen door de dierenarts gekeurd te worden. Na de keuring kunnen organen en de rest van het karkas elk hun weg opgaan. Organen worden in eetbare en niet eetbare delen gescheiden. Karkassen worden op het einde van de slachtlijn steeds gewogen en ingedeeld volgens het aandeel mager vlees. Dit classificatiesysteem, SEUROP genaamd, is verplicht binnen Europa voor alle slachthuizen die meer dan 10.000 varkens per week slachten.

Karkassen versnijden

Als alles klaar is, worden de karkassen gekoeld. In de uitsnijderijen, al dan niet verbonden aan het slachthuis, worden de karkassen versneden. Voor onbewerkt vlees, zoals kotelet, is dit de laatste stap voor de verpakking en verkoop. Een deel van het vlees wordt verder verwerkt tot vleeswaren.

Laad nog meer info over Verwerking

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Verwerking.

Consumptie

Sociaal

Een varken per Belg

In België worden jaarlijks veel meer varkens geslacht dan runderen of paarden. Alleen kippen overstijgen het aantal ruimschoots. Per Belg worden jaarlijks 27 kippen, één varken en 0,05 koeien geslacht.

Import en export

In 2015 voerden we bijna 743.000 ton varkensvlees uit, 41 procent van de totale vleesexport. Het vlees gaat het land meestal uit als karkas of in de vorm van vleeswaren. Vooral Duitsland (35 procent) en Polen (27 procent) zijn grote afnemers. (3, 5)

Toch importeert België ook varkensvlees. In 2015 zelfs maar liefst 94.000 ton. Het vlees wordt voornamelijk ingevoerd vanuit Nederland (54 procent).

Credit: Unsplash
Sociaal

6,8 kilogram varkensvlees per Vlaming per jaar

In 2014 besteedde de gemiddelde Belg 21,5 procent van zijn budget voor eten en drinken aan vlees. 59,6 procent daarvan ging naar vleesbereidingen. Puur varkensvlees maakte 6,6 procent van het totaal uit. In Vlaanderen is varkensvlees populairder dan rundvlees. In 2010 at de gemiddelde Vlaming 6,8 kilogram varkensvlees en 5,6 kilogram rundvlees. In absolute cijfers kost vlees ons ongeveer 390 euro per jaar. Dat is goed voor een totaal van 40,4 kilogram vlees per persoon.

Hoewel het totale vleesverbruik van de Belgen licht afneemt, blijft het voor varkensvlees eerder constant. De lichte daling in ons vleesverbruik is een verschijnsel van de laatste jaren, want de afgelopen decennia steeg de vleesconsumptie juist spectaculair. Vandaag eet de gemiddelde Belg twee keer zo veel vlees als in 1950.

artikel

Sociaal

Dagen met of zonder varkensvlees?

Vlamingen consumeren steeds minder vlees, maar toch stijgt de veestapel in Vlaanderen. Er worden anno 2017 meer dan twee keer zoveel varkens geproduceerd als nodig voor de binnenlandse markt. Heeft het dan nog impact om vegetariër te worden of zelfs veertig dagen lang ons steentje bij te dragen aan Dagen Zonder Vlees? Journalist Sarah Vandoorne, sinds begin dit jaar vegetariër, zocht het uit.

Sarah Vandoorne

Journalist - schrijft vooral over fairtrade en duurzaamheidslabels
Laad nog meer info over Consumptie

Een ogenblikje ...
We laden meer info over Consumptie.

Afval

Milieu

Verpakking

De meeste plastic schaaltjes voor vers vlees zijn gemaakt van plastic (PET, PP of PS) of van een combinatie van plastic en papier. Omdat het ophaal- en recyclageproces voor die materialen niet optimaal verloopt, gaat in Europa tot een derde van het verpakkingsmateriaal verloren. Composteerbare schalen zouden een oplossing kunnen vormen, maar moeten ook aan dezelfde eigenschappen voldoen als de huidige verpakkingen. Ze moeten het vlees zo goed mogelijk vers houden en antimicrobiële eigenschappen hebben.

Momenteel loopt in Aalter een proefproject met de P+MD-zak. Dat is een vuilniszak waar plastic verpakkingen in mogen die niet thuishoren in de klassieke PMD-zak. Plastic verpakkingen van vlees of vleeswaren horen daar bij. Het project is bedoeld om te onderzoeken of er meer plastic verpakkingen verzameld en gerecycleerd kunnen worden. Ook in regio Mechelen loopt een project met roze zakken, waar zowel harde als zachte kunststoffen in mogen gegooid worden.

Meer verpakking of minder voedselverspilling?
Milieu

Voor de milieubewuste winkelganger lijkt het verspilling, die plastic verpakkingen die slechts een kleine hoeveelheid vleeswaren bevatten. Toch is het voor mensen die niet zoveel vlees eten een milieuvriendelijkere keuze. Bij grote hoeveelheden moet je er rekening mee houden dat alles op moet voor het bederft. In het geval van vlees is de ecologische impact van de productie zo groot, dat voedselverspilling na aankoop van een te grote verpakking meestal zwaarder doorweegt dan extra verpakking.

Gezondheid

Houdbaarheid

Als je de verpakking geopend hebt, mag je rauw varkensvlees maximaal twee dagen in de koelkast en vier maanden in de diepvries bewaren. Rauw gemalen vlees, dat ook varken bevat, bewaar je best niet langer dan één dag in de koelkast en drie maanden in de diepvries. Omdat vlees zo snel bederft kan je het best bewaren op de koudste plek in de koelkast: op de onderste plank, boven de groentelade. Diepgevroren vlees kan je het best ontdooien in de koelkast, zodat bacteriën geen kans krijgen zich te verspreiden.

Comments

Draag bij en deel hier je kennis & ervaring. Of stel een vraag.

Bronvermeldingen