Is het veilig om koude restjes te eten?

Voedselvergiftiging wordt veroorzaakt door het eten van voedsel dat besmet is geraakt met ziekteverwekkende bacteriën, schimmels of virussen. Hoewel de meeste mensen weten dat voedselvergiftiging kan worden veroorzaakt door slecht gekookt voedsel of risicovolle bereidingsgewoonten, zijn onjuist bewaarde restjes ook een belangrijke oorzaak. Het is daarom uiterst belangrijk dat je voorzichtig bent bij het bewaren van restjes om schade aan je gezondheid te voorkomen.

Restjes pizza

Je kunt op verschillende manieren voedselvergiftiging oplopen door gebakken pizza. Of dat nu komt doordat sommige ingrediënten rauw, onvoldoende gebakken of bedorven zijn, of doordat de pizza in aanraking is gekomen met een oppervlak waarop ziektekiemen zitten (bijvoorbeeld door iemand die zijn handen niet heeft gewassen).

Verrassend genoeg kunnen de gedroogde kruiden en specerijen die mensen vaak over hun pizza strooien (zoals basilicum, peper en oregano) ook vatbaar zijn voor microbiële besmetting. Deze besmetting kan plaatsvinden tijdens de oogst- en productiefase, of door onjuiste opslag door consumenten. Tot de voedselpathogenen die mogelijk op gedroogde kruiden kunnen overleven, behoren bacteriën die voedselvergiftiging kunnen veroorzaken, waaronder Salmonella, Bacillus cereus en Clostridium perfringens.

Zelfs als deze gedroogde kruiden zijn gesteriliseerd door de hitte van een versgebakken pizza, kunnen ze – als ze na het bakken te lang op kamertemperatuur blijven liggen – een ideale voedingsbodem vormen voor mogelijk schadelijke bacteriën.

Ben je liefhebber van koude pizza, dan is de beste manier om het risico op voedselvergiftiging te verminderen ervoor te zorgen dat eventuele restjes binnen twee uur na bezorging of bereiding in de koelkast worden bewaard. Dit zou moeten betekenen dat de pizza veilig koud als ontbijt kan worden gegeten. Eenmaal in de koelkast moet de overgebleven pizza afgedekt worden bewaard (om besmetting door bacteriën in de lucht te voorkomen) en binnen twee dagen worden opgegeten. Houd er rekening mee dat het in de koelkast zetten van etensresten de bacteriegroei alleen maar vertraagt. Daarom moeten restjes binnen maximaal twee dagen worden opgegeten.

Als de pizza langer dan een paar uur op kamertemperatuur blijft staan, zullen bacteriën zich snel vermenigvuldigen. Hierdoor kan de pizza de volgende dag onveilig zijn om te eten – hoe lekker hij er ook nog uitziet of ruikt.

Restjes kip

Gekookte kip is zeer bederfelijk zodra deze is afgekoeld. Het hoge gehalte aan water en voedingsstoffen en de lage zuurgraad bevorderen de groei van bacteriën die voedselvergiftiging veroorzaken, vooral als het na het koken niet op de juiste manier wordt bewaard. Het is ook belangrijk dat je kip alleen als restje bewaart als deze goed gaar is. Als er ook maar een spoortje bloed in het kookvocht van de kip zit, eet deze dan niet op – en bewaar hem zeker niet voor later. Dat komt omdat rauwe kip besmet kan zijn met de voedselvergiftigingsbacteriën Campylobacter, Salmonella of Clostridium perfringens, dus is het essentieel dat u uw kip grondig gaart.

Als zelfs maar een klein deel van de kip niet gaar is, kunnen de voedselvergiftigingsbacteriën die nog in het weefsel aanwezig zijn, gaan groeien, zelfs als het vlees in de koelkast wordt bewaard. Deze bacteriën zijn mogelijk niet waarneembaar door geur of zicht.

Om veilig te blijven, moet je, zodra je je gekookte kip uit de oven of de rotisserieverpakking hebt gehaald, alles wat je niet van plan bent onmiddellijk te eten, afdekken en zo snel mogelijk na het afkoelen in de koelkast plaatsen. Idealiter mag het niet langer dan twee uur op kamertemperatuur blijven staan.

Gekookte kip kan tot drie dagen in de koelkast worden bewaard. Maar nogmaals, als je bloed ziet in een deel van de kip, mag je deze absoluut niet eten – of deze nu koud is of opgewarmd – omdat dit aangeeft dat deze niet gaar is en mogelijk besmet is met bacteriën.

Restjes rijstgerechten

Restjes van rijstgerechten, of het nu gaat om gebakken rijst, burrito’s of risotto, vormen een groot risico op voedselvergiftiging. Dit komt doordat ongekookte rijst sporen kan bevatten van Bacillus cereus, een veelvoorkomende voedselvergiftigingsbacterie die zich graag op zetmeelrijke voedingsmiddelen nestelt. Hoewel de cellen van Bacillus door de hitte tijdens het koken worden gedood, zijn hun sporen hittebestendig en kunnen ze overleven. Als een gekookt rijstgerecht vervolgens langer dan twee uur op kamertemperatuur blijft staan, hebben de Bacillus-sporen de tijd om zich tot bacteriën te ontwikkelen en zich te vermenigvuldigen. Deze sporen kunnen ook toxines afgeven aan de gekookte rijst, wat mogelijk kan leiden tot ernstig braken en diarree die tot 24 uur kan aanhouden.

Als gekookte rijst bewaard moet worden, moet deze na het koken worden afgedekt, snel worden afgekoeld en vervolgens niet langer dan 24 uur in de koelkast worden bewaard. Gekookte rijst kan koud worden gegeten, maar alleen als deze na het koken snel is afgekoeld en zo snel mogelijk in de koelkast is bewaard. Het is ook het beste om koude gekookte rijst binnen 24 uur te consumeren, omdat B. cereus-sporen tijdens langere bewaartermijnen kunnen ontkiemen.

Restjes uit blik

Om restjes uit blik veilig te bewaren, is het essentieel dat ze worden afgedekt en in de koelkast worden bewaard om besmetting door bacteriën in de lucht te voorkomen. Het wordt als veilig beschouwd om het voedsel in het originele blik te bewaren, aangezien dit tijdens de verwerking is gesteriliseerd. Maar om smaakredenen kun je het beter in een afgesloten plastic of glazen bakje doen.

Zeer zuurrijke voedingsmiddelen, zoals tomaten uit blik, kunnen vijf tot zeven dagen in de koelkast worden bewaard. Zuurarme ingeblikte voedingsmiddelen, zoals vlees, vis, fruit, groenten en pasta, kunnen slechts maximaal drie dagen worden bewaard. Zuurrijke voedingsmiddelen blijven langer goed omdat het zuur de groei van voedselvergiftigingsbacteriën remt.

Restjes kunnen veilig koud worden gegeten. Zorg er wel voor dat je ze zo snel mogelijk na het koken in de koelkast zet en binnen een dag of twee consumeert.

Dit artikel is een vertaling van The Conversation. De auteur is Primrose Freestone (University of Leicester).